κοίλον

Ο χώρος των αρχαίων θεάτρων που προοριζόταν για το κοινό. Στην αρχαία Ελλάδα το κοινό καθόταν σε βαθμίδες κλιμάκων, υπερυψωμένων σε σχέση με το χώρο της σκηνικής δράσης. Αρχικά το σχήμα του κ. ήταν ορθογώνιο ή τραπεζοειδές (για παράδειγμα, στους θεατρικούς χώρους της Φαιστού και της Κνωσού). Αργότερα, το κ. προσαρμόστηκε στην εξέλιξη της ορχήστρας και υιοθέτησε –κυρίως για λόγους ακουστικής– τη χαρακτηριστική ημικυκλική μορφή του (4ος αι. π.Χ.). Το ελληνικό κ. εκμεταλλεύτηκε τη φυσική κλίση των λόφων στην οποία προσάρμοζε τις βαθμίδες των θεατών. Έτσι, χωριζόταν οριζόντια με έναν διάδρομο, το διάζωμα, σε δύο ζώνες, το υποθέατρον (κάτω ζώνη) και το επιθέατρον (επάνω ζώνη), ενώ οι κάθετες υποδιαιρέσεις αποτελούσαν τις κερκίδες. Οι άρχοντες, οι ιερείς και οι αξιωματούχοι κάθονταν στην πρώτη σειρά (προεδρείο) σε ιδιαίτερα καθίσματα, όπου βρισκόταν γραμμένο το αξίωμα των προσώπων για τα οποία προορίζονταν (Διονυσιακό θέατρο Αθηνών). Στη Ρώμη, το κ. ονομαζόταν cavea και εμφανίστηκε πολύ αργότερα, με την κατασκευή του πρώτου πέτρινου θεάτρου του Πομπηίου το 55 π.Χ. Το ρωμαϊκό κ. μοιάζει εξωτερικά με το ελληνικό, παρουσιάζει όμως μεγάλες διαφορές στην κατασκευή. Οι Ρωμαίοι χρησιμοποίησαν τις τεχνικές γνώσεις τους (χυτή τοιχοποιία, τόξα, θόλους) για να ελευθερωθούν από το φυσικό περιβάλλον και να δημιουργήσουν, με το θέατρο και το αμφιθέατρο σε επίπεδο χώρο, αυτόνομες αρχιτεκτονικές μονάδες. Η υποστηρικτική κατασκευή του κ. ενώνεται με τη σκηνή μέσω στοών (κρύπτες) που αντικαθιστούν τους ακάλυπτους διαδρόμους (παρόδους) της ελληνικής ορχήστρας. Ένας στεγασμένος διάδρομος κλείνει το ρωμαϊκό κ. στο άνω άκρο, ενώ οι είσοδοι και έξοδοι του κοινού (vomitoria) πολλαπλασιάζονται. Εξάλλου, ο λιγότερο ιερός χαρακτήρας του θεάματος επέτρεπε την κατανομή των θεατών στο ρωμαϊκό κ. με βάση αυστηρότερα κοινωνικά κριτήρια. Οι συγκλητικοί είχαν ιδιαίτερες θέσεις στην ορχήστρα (που δεν χρησίμευε πια για την παράσταση), οι ιππείς κάθονταν στην ima cavea, ενώ η media και summa cavea προορίζονταν για τον λαό και τις γυναίκες. Οι δημόσιοι λειτουργοί και ο άρχων, ο χορηγός του θεάματος, παρακολουθούσαν από δύο θεωρεία (tribunalia) στις άκρες της σκηνής. Ακόμη και στη σύγχρονη εποχή αποδεικνύεται η εύρυθμη λειτουργία των ρωμαϊκών θεατρικών κατασκευών, αφού το ογκώδες κ. του αμφιθεάτρου της Βερόνας μπορεί, σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, να αδειάσει από τους τριάντα χιλιάδες θεατές του. Το κοίλο του Ωδείου του Ηρώδη του Αττικού (161-165 μ.Χ.), στις υπώρειες της Ακρόπολης της Αθήνας.

Dictionary of Greek. 2013.

Look at other dictionaries:

  • κοῖλον — κόιλος hollow masc acc sg κόιλος hollow neut nom/voc/acc sg κοῖλος hollow masc acc sg κοῖλος hollow neut nom/voc/acc sg …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • Τὸ κοῖλον του ποδὸς δείξαι. — τὸ κοῖλον του ποδὸς δείξαι. См. Пятки показать …   Большой толково-фразеологический словарь Михельсона (оригинальная орфография)

  • κοίλος — η, ο(ν) (AM κοῑλος, η, ον) 1. αυτός που το εσωτερικό του είναι κενό, ο κούφιος 2. (για σκεύος ή τόπο) αυτός που έχει βαθουλωμένη επιφάνεια σε κάποιο σημείο, αυτός που εισέχει, ο βαθουλός (α. «κοίλο κάτοπτρο» β. «κοίλο έδαφος») 3. το ουδ. ως ουσ.… …   Dictionary of Greek

  • Malesina — Μαλεσίνα Location …   Wikipedia

  • пятки показать — (иноск.) бежать, дать тягу Ср. Вот она нам теперь пятки показала!.. Вот и гоняйся за ней по большим дорогам... Достоевский. Село Степанчиково. 2, 1. Ср. Fersengeld geben (die Fersen zeigen) удирать. Ср. Murner. Schelmenzunft. 7, 23. Wer seinen… …   Большой толково-фразеологический словарь Михельсона

  • Пятки показать — (иноск.) бѣжать, дать тягу. Ср. Вотъ она намъ теперь пятки показала!... Вотъ и гоняйся за ней по большимъ дорогамъ... Достоевскій. Село Степанчиково. 2, 1. Ср. Fersengeld geben (die Fersen zeigen) удирать. Ср. Marner. Schelmenzunft. 7, 23. Wer… …   Большой толково-фразеологический словарь Михельсона (оригинальная орфография)

  • CAMPACUS sen CAMPAGUS — CAMPACUS, sen CAMPAGUS ὐπο τὸν καμπῆς, a flexura vocatus, quod multas καμπὰς et decusses in calceando feceret, ex corrigiarum alligaturis, apud recentioris aevi Scriptores dictus est calceus Patriciorum et Senatorum, solô colore ab Imperatorio… …   Hofmann J. Lexicon universale

  • MESOCHORI — Graecis τοῦ χοροῦ Κορυφαῖοι, in omnibus Veterib. Choris Symphoniacis erant, coeterisque ad canendum praeibant et modum canendi dabant, pede in eam rem pulpitum aut solum tundere soliti. Pedem enim levantes et cum sono ponentes, aequali semper ac… …   Hofmann J. Lexicon universale

  • MYES — Graece Μύες, appellatio ostrei margaritiseri: in quo genere, qui maiores sunt, μύακες dicebantur, ut minores μυΐσκοι vel μυΐςκαι, Lantine mytili, non musculi, ut quidam reddunt. Unde miratur Salmas. Ennium in Hedypatheticis, cum versus… …   Hofmann J. Lexicon universale

  • STHENELUS — I. STHENELUS Actoris fil. unus ex iis, qui Herculem expeditione contra Amazonas sunt comitati; e bello rediens ab una Amazonum sagittâ interemptus ac in Paphlagoniae litore sepultus est. Cum Argonautae illac iter facerent, a Proserpina impetravit …   Hofmann J. Lexicon universale

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.